Van alle beheersmaatregelen tegen legionella is temperatuurbeheersing de belangrijkste. De bacterie vermeerdert zich het snelst tussen ongeveer 25 en 45 graden. Blijft uw koude water onder de 25 graden en uw warme water boven de 60, dan heeft legionella in het grootste deel van uw installatie simpelweg geen kans.
Wat de norm zegt
- Koud water: maximaal 25 graden, ook na langdurige stilstand in de leiding
- Warm water in het toestel: minimaal 60 graden
- Warm water bij het tappunt: minimaal 55 graden, binnen redelijke uitlooptijd
- Circulatieleiding: de retourtemperatuur mag niet onder de 55 graden zakken
Die getallen ogen eenvoudig, maar juist in bestaande gebouwen blijkt het lastig om ze overal te halen. Dat komt zelden door één grote fout en meestal door een stapeling van kleine ontwerpkeuzes.
Waar het in de praktijk misgaat
- Koud- en warmwaterleidingen die naast elkaar of in dezelfde schacht liggen zonder isolatie
- Koudwaterleidingen die door een technische ruimte, een keuken of een warme kruipruimte lopen
- Boilers die op 55 graden staan om kalkaanslag of verbrandingsgevaar te beperken
- Thermostatische mengkranen die te ver van het tappunt zitten, waardoor er een lang lauw leidingdeel ontstaat
- Circulatieleidingen die niet goed zijn ingeregeld, waardoor de verste strang koud blijft
Vooral dat laatste punt wordt onderschat. Een circulatiesysteem dat op papier klopt, kan in de praktijk zo slecht ingeregeld zijn dat de warmte via de kortste lus terugloopt en de verste strangen structureel te koud blijven. Dat ziet u pas als u op de juiste plekken meet.
Goed meten
Meet altijd bij het tappunt, niet in de technische ruimte. Laat het water lopen tot de temperatuur stabiel is en noteer hoe lang dat duurde. Die uitlooptijd is minstens zo informatief als de eindtemperatuur: als het een minuut duurt voordat er warm water komt, staat er een minuut aan lauw water in de leiding.
Voor koud water werkt het omgekeerd. Meet direct bij het openen van de kraan, want dan meet u het water dat in de leiding heeft gestaan. Een koudwaterleiding die na een nacht stilstand op 27 graden staat, is een risicopunt, ook al is het water na dertig seconden weer 14 graden.
Verbrandingsgevaar en legionella tegelijk
Water van 60 graden veroorzaakt binnen enkele seconden brandwonden. Zeker in de zorg en bij kinderopvang is dat een reëel risico. De oplossing is niet het verlagen van de boilertemperatuur, maar het plaatsen van een thermostatische mengkraan zo dicht mogelijk bij het tappunt. Zo blijft het water in de leiding heet en komt het gemengd uit de kraan.
